مطالب مربوط به شناختنامه حکیم ملا محمد فضولی به آدرس زیر انتقال یافته است لطفا بر روی آدرس زیر کلیک فرمایید:
پرتره حکیم ملا محمد فضولی
نقاش: ناصر بخشی، هنرمند تبریزی
مستفعلن مفاعل مستفعلن فعَل.
تؤكدوكجه قانیمی اوخون، اول آستان ایچر،
بیر یئردهیم اسیر كی، توپراغی قان ایچر!
اهل زمانه قانینا چوخ تشنهدیر زمین،
قانین كیمین تؤكرسه فلك، اول زمان ایچر.
مِی ایچمهدن آچیلماز ایمیش باب مغفرت،
سوگندلر بو بابدا پیر مغان ایچر.
عُقبادا كوثر ایستهمهسین رند میكده،
دنیادا بس دگیلمی مِی ارغوان ایچر.
5 غمزهن گؤرونمهییب گؤزه قانلار ایچر مدام،
زاهد گیبی كی بادهنی ائلدن نهان ایچر.
مِیدن اگرچی توبه وئریر ائل فضولییه،
ای سرو! سن قدح سونار اولسان، روان ایچر.
مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن.
صبوح اوچون بنه دُردِ مِی شبانه یئتر،
اثر چو وار، خراب اولماغا بهانه یئتر!
جفا اوخون بنه یاغدیرمان آنجاق، ای افلاك!
دئمن كی یئددی كماندارا بیر نشانه یئتر!
بیانا یئتمگه درد و غمیم فسانهلری،
زبانیم آتش دلدن چیخان زبانه یئتر.
قوپاردی مردم چشمیم کؤنول بناسین كیم،
حُباب اشك هوا نقدینه خزانه یئتر.
5 لبین خیالی ایله پاره - پاره اولدو جگر،
گواه حالِ بنا اشك دانه - دانه یئتر.
رقیب قیلسا جفا، بن وفا قیلیر، شادام،
كی یاخشی یاخشییا اوغرار، یامان یامانه یئتر.
سن ای رقیب! حذر قیل شرار آهیمدان،
بو شعلهدن سنی یاخماغا بیر زبانه یئتر!
حریف بزم غمم، خون دل شرابیم اولوب،
ترانهی طربیم آه عاشقانه یئتر.
فضولی ایستهمزم مسند جم و جمشید،
بنا نشیمن دولت شرابخانه یئتر!
مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن.
یولوندا جان وئرن گیبی درونومدا علامت وار،
شهید تیر عشق اولماغا کؤنلومده شهادت وار.
بنی گل اؤلدوروب قورتار بلادان، چون كه ای خونی!
نهسنده مرحمت- شفقت، نه بنده صبر و طاقت وار.
تؤكولدو گؤزلریم یاشی، نظر قیلمادین ای مه رو!
دوشوبدور اولدوزوم، دوشگون ستارهمده نحوست وار.
افندیم، پادشاهیمسان، كیمه واریب ائدم شكوا؟
بنا چوخ جور و ظُلموندن سنا سندن شكایت وار.
5 گدای عالمی، سلطان و سلطانی گدا ائیلهر،
شراب عشق دلبرده، فضولی! اؤزگه حالت وار.
مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن.
یولوندا جان وئرن گیبی درونومدا علامت وار،
شهید تیر عشق اولماغا کؤنلومده شهادت وار.
بنی گل اؤلدوروب قورتار بلادان، چون كه ای خونی!
نهسنده مرحمت- شفقت، نه بنده صبر و طاقت وار.
تؤكولدو گؤزلریم یاشی، نظر قیلمادین ای مه رو!
دوشوبدور اولدوزوم، دوشگون ستارهمده نحوست وار.
افندیم، پادشاهیمسان، كیمه واریب ائدم شكوا؟
بنا چوخ جور و ظُلموندن سنا سندن شكایت وار.
5 گدای عالمی، سلطان و سلطانی گدا ائیلهر،
شراب عشق دلبرده، فضولی! اؤزگه حالت وار.
مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن.
هوای عشق باشدا، دلده تاب نار فرقت وار،
بلا خاكیندا تن پامال، گؤزده آب حسرت وار.
نولا بزم بلادا سینهی نالانی چاك ائتسم،
درونِ دلدن اول یارا، یئنه عرض محبتوار.
مه نو، سانما توتموش چرخ تیغی شعلهی آهیم،
عدوی بد نهادا اؤلمز ایسم، یئنه نیّت وار.
لبین یادینا جان وئرمیش دئیو فرهاد دل، جانا!
یئنه افواه عالمده عجب شیرین حكایت وار.
5 گهی درد فراق یار، گاهی طعنهی اغیار،
فضولی! سانما بو محنتسرادا استراحت وار.
فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن.
بنده مجنوندان فزون عاشقلیك استعدادی وار،
عاشقِ صادق بنم، مجنون آنجاق آدی وار!
نولا قان تؤكمكده ماهر اولسا چشمیم مردمی،
نطفهی قابلدورور غمزهن گیبی استادی وار!
قیل تفاخر كیم سنین ده وار بن تك عاشقین،
لیلینین مجنونو، شیرینین اگر فرهادیوار.
اهل تمكینم، بنی بنزتمه ای گول! بولبوله،
درده یوخ صبری آنین هر لحظه بین فریادی وار.
5 اؤیله بد حالام كی احوالیم گؤرنده شاد اولور،
هر كیمین كیم دُور جُوروندان دلِ ناشادی وار.
گزمه، ای کؤنلوم قوشو! غافل فضای عشقده،
كیم بو صحرانین گذرگاهیندا چوخ صیّادی وار.
ای فضولی! عشق منعین قیلما ناصحدن قبول،
عقل تدبیریدیر اول، سانما كی، بیر بُنیادی وار!
فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن.
سِیر قیل، گؤر كیم گولوستانین نه آب و تابی وار،
هر طرف بین سروِ سرسبز و گول سیرابی وار.
پنجهی برگ چنار ائتمیش مهیّا شانهلر،
آنلامیش گویا كی سونبول كاكیلینین تابی وار.
راحت اوچون فرش سالمیش سبزهیتر، گُلشنه،
نرگسین گؤرموش گؤزون مخمور سانمیش خوابی وار.
بولونور هر درده ایسترسن گولوستاندا دوا،
حُقّهسینده غنچهنین سانكیم شفا جلاّبی وار.
5 غالب اولموش خلقه ذُوق سِیر گُلشن، غالبا،
چكمگه خلقی، بنفشه زُلفونون قلاّبی وار!
گولدو گول، آچیلدی سونبول، لاله دولدو ژالهدن،
ایخوش اول كیم عشرت و عیش ائتمهگه اسبابی وار!
گر فضولی میل گلزار ائتسه فصل گول، نولا؟
عیش اوچون خونابهی دلدن شرابِ نابی وار.
فاعلاتن فعلاتن فعلاتن فع لن.
ای جهان دیده گؤزوم بونجا کی چوخ یاشین وار،
آز گؤروبسن اییی گون وه نه یامان باشین وار!
وار رخساریما خونابه چکن مژگانیم،
قیل قلم کیمی کی نقش ائتمگه نقاشین وار.
شوق نعلیم اودا سالیب نئجه کیم قارشیمدا،
آتشین طلعت ایله زلف و گؤزون قاشین وار.
لعل کانی کیمی گر کؤکسومو چاک ائیلیهلر،
اوندا خونابه ایلن رنگلی چوخ داشین وار.
ره عشق ایچره فضولی دئمه تنها یورورم،
کای خبرسیز! غم و محنت کیمی یولداشیم وار.
مستفعل مستفعل مستفعل فع لن.
ای گول! نه عجب سلسلهی مشكترین وار!
وی سرو! نه خوش جان آلیجی عشوهلرین وار!
آجیتدی بنی آجی سؤزون، تند نگاهین،
ای نخل ملاحت! نه بلا، تلخ برین وار!
پیکانلاری ایله دولودور چشم پر آبیم،
ای بحر! سانیرسان سنین آنجاق گهرین وار؟
اول سنگدله نالهی زارین اثر ائتمیش،
ای دل! سنه بو ذُوق یئتر تا اثرین وار.
5 عشق ایچره کؤنول دئمه كی من بیخودام آنجاق،
ای غافل! اؤزوندن سنین آنجاق خبرین وار!
چوخ باخدیغینین غمزه ایله باغرین اوزرسن،
هر كیمه كی باخمازسان، اونونلا نظرین وار!
عشق اهلینه اول ماه، فضولی! نظر ائتمیش،
سن هم اؤزونو گؤستر، اگر بیر هُنرین وار!
فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن.
قانسی گُلشن گولبونو، سرو خرامانینجا وار؟
قانسی گولبون اوزره غنچه، لعل خندانینجا وار؟
قانسی گلزار ایچره بیر گول آچیلیر حُسنون گیبی،
قانسی گول برگی، لب لعل دُر افشانینجا وار؟
قانسی باغین وار بیر نخلی قدین تك بارور،
قانسی نخلین حاصلی سیب زنخدانینجا وار؟
قانسی خونی سن گیبی جلاّدا اولموشدور اسیر،
قانسی جلادین قیلینجی نوك مژگانینجا وار؟
5 قانسی بزم اولموش منوّر بیر قدین تك شمعدن،
قانسی شمعین شعلهسی، رُخسار تابانینجا وار؟
قانسی یئرده بولونور نسبت سنا بیر گنج حُسن،
قانسی گنجین اژدری، زُلف پریشانینجا وار؟
قانسی گُلشن بولبولو سؤیلهر فضولی! سن گیبی؟
قانسی بولبول نالهسی فریاد و افغانینجا وار؟
مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن.
صبادان گول اوزونده سونبول پر پیچ و تاب اوینار،
ساناسان پر آچیب گُلشنده بیر مشكین غراب اوینار.
خیال عارضین جولان ائدهر بو چشم پر نمده،
نئچون كیم موجلنمیش سودا عكسِ آفتاب اوینار.
رُخون گؤرگج اولور سوز درونا دود دل حاصل،
بهار ایامی سیچرار برق رخشنده، سحاب اوینار!
ایراق اولسون یامان گؤزدن، نه خوش ساعتدیر اول ساعت،
كی عشّاق ایله معشوق ائیلهییب ناز و عتاب اوینار!
5 ریایی زاهد خُشكون سماعیندان نولور حاصل؟
خوش اول كیم، رند میخواره ایچیب جام شراب، اوینار!
بو غملر كیم بنیم واردیر بعیرین باشینا قویسان،
چیخار كافر جهنّمدن گولر اهل عذاب اوینار.
قیلار گؤز پردهسین خوناب حسرت چاك، هر دم كیم،
رُخونده لذّت دیدار ذُوقوندان، نقاب اوینار!
فضولی رشكدن تیترر دل پر خونو عشّاقین،
بناگوشوندا یارین هر زمان كیم لعل ناب اوینار.
فاعلاتن فعلاتن فعلاتن فع لن.
لحظه- لحظه لبین آنیب ائدیجك افغانلار،
قطره- قطره ساچیلیر دیدهلریمدن قانلار!
قطره- قطره دئمه قاندیر كی چیخیر چشمیمدن،
دم به دم کؤنلوم اودویلا اریین پیکانلار.
قاشلاریم یایینا مِیل ائیلهیهلی جان و کؤنول،
دون و گون من بیلیرم كیم نه چكیرلر آنلار!
آچما كاكیل گرهین، باشین اوچون گؤرمه روا،
كی پریشان اولالار بیر نئچه سرگردانلار.
5 یئل دهیر زُلفونه یا قویماییب اؤز حالی ایله،
گزدیریرلر آنی الدن- اله هر دم جانلار.
ائیله عشّاقا جفالار، كی وفالار گؤرهسن،
سانما كیم ضایع اولور ائیلهدیگین احسانلار!
سورما زهّادا فضولی! ره و رسمین عشقین،
نه بیلیرلر روشِ اهل خرد، نادانلار؟
مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن.
مقوّس قاشلارینكیم وسمه بیرله رنگ توتموشلار،
قیلیجلاردیر كی قانلار تؤكمك ایله ژنگ توتموشلار!
قیلیب تغییر صورت وسمهدن، یغما قیلارلار دل،
حرامی قاشلارین رسم و رهِ نیرنگ توتموشلار.
کؤنول مرآتینی ائیلهر مكدّر عقل تكلیفی،
خوش اول بیباكلار كیم ترك نام و ننگ توتموشلار!
فنای عُمردن گویا دگیللر غنچه تك واقف،
اولار كیم اؤزلرین دنیا اوچون دلتنگ توتموشلار.
5 بنی كیم سنگسار محنتم بازار عشق ایچره،
بلا داغین چكن فرهاد ایله همسنگ توتموشلار.
لبین دُورونده زاهدلر توتوب میخانهلر كُنجون،
قیلیب تسبیح تركین، تار زُلف چنگ توتموشلار.
سحر بولبوللر افغانی دگیل بیهوده گُلشنده،
فضولی نالهی دلسوزونا آهنگ توتموشلار.
مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن.
ازل كاتبلری، عشّاق بختین قارا یازمیشلار،
بو مضمون ایله خط اول صفحهی رُخسارا یازمیشلار!
خواص خاك پایین شرحینی تحقیق ائدیب، هردم،
غبار ایله بیاض دیدهی خونبارا یازمیشلار.
گولوستانِ سر كویون صفاتین باب- باب، ای گول!
خط ریحان ایله، جدول چكیب گلزارا یازمیشلار.
ایكی سطر ائیلهییب اول ایكی میگون لعللر وصفین،
گؤرنلر هر بیرین، بیر چشم گوهر بارا یازمیشلار.
5 گیریب بتخانهیه قیلسان تكلّم جان بولور شكسیز.
مصوّرلر نه صورت كیم در و دیوارا یازمیشلار!
محرّرلر یازاندا هر كیمه عالمده بیر روزی،
بنا قسمت، دلِ صد پارهدن بیر پاره یازمیشلار.
یازاندا وامق و فرهاد و مجنون وصفین اهل درد،
فضولی آدینی گؤردوم سرِ طومارا یازمیشلار.