تبلیغات اینترنتیclose
ملا محمد فضولی‎نین اثرلری- 1
ملا محمد فضولی در پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق
شرح افکار، احوال و آثار حکیم ملا محمد فضولی بر اساس تحقیقات استاد دکتر حسین محمدزاده صدیق

مطالب مربوط به شناختنامه حکیم ملا محمد فضولی به آدرس زیر انتقال یافته است لطفا بر روی آدرس زیر کلیک فرمایید:

 http://hakimfuzuli.blogfa.com

تصویر - پرتره ملا محمد فضولی. نقاش: ناصر بخشی

پرتره حکیم ملا محمد فضولی

نقاش: ناصر بخشی، هنرمند تبریزی

موضوع : ملا محمد فضولی‎نین اثرلری, | بازدید : 862

1. عربجه اثرلری

عرب دیلینی فضولی اؤزونون علمی مباحثه‎دیلی حساب ائدیر. ظنّیمیزجه بو دیلده اونون بیر نئچه علمی رساله‎سی اولموشدور. حله‎لیک الیمیزه یئتیشن عربجه اثرلری ایکی کتابدیر.

1-1. دیوان عربی

فضولی فارسجا دیوانی‎نین مقدمه‎سینده اونو شعر یازماغا تشویق ائدن بیر «ناصح»دن سؤز ائدیر و دئییر کی اونون جوابیندا دوشوندوم و گؤردوم کی:

«... گاهی به اشعار عربی پرداختم و فصحای عرب را به فنون تازی فی الجمله محظوظ ساختم و آن بر من آسان نمود، زیرا زبان مباحثه‎ی علمی من بود.»[1]

 بورادان گؤرونور کی او، آنا دیلی تورکجه‎دن داها اؤنجه عربجه شعرلر یازیرمیش و دیوان ترتیب ائتمیشدیر. صادقی کتابدار تأکید ائدیر کی او «عربجه دیوان غزل و قصائد بیتوروبدور.»[2] ولاکن بو دیوان ایندیه قده‎ر مکمل صورتده تاپیلمامیشدیر. ایلک دفعه برتلس 1930- نجو ایلده پطروگراددا ساخلانیلان بیر «فضولی کلیاتی» کتابیندا اونون عربجه حضرت محمد (ص) و حضرت علی (ع) اوصافیندا یازدیغی 465 بیتلیک اون بیر قصیده نشر ائتدیردی. سونرا همین قصیده‎لر تورکجه چئوریریلری ایله مرحوم حمید آراسلی طرفیندن «فضولی اثرلری» نین 4- نجو جیلدینه داخیل ائدیلدی.[3]

همین قصیده‎لر سون دفعه 1993ـنجو ایلده عبداللطیف بندر اوغلو طرفیندن بغداد شهرینده نشر اولوندو[4] بو قصیده‎لرین اوزونو 63 و قیسساسی 21 بیتلی، طویل، کامل و وافر بحرلرینده‎دیر.

حضرت علی (ع) نین اوصافینی ذکر ائدن قصیده‎لریندن بیریسی بئله‎باشلاییر:

امامَ الوَری کنزَ المُنی علمَ الهدی،

ولیٌّ، وصیٌّ، وصفه متقاسیٌ.

یعنی: کائناتین امامی، دیلکلر دفینه‎سی، دوغرو یولون بایراغی، ولی‎دیر، وصی‎دیر، وصفی آرتیقجا آرتار.

همین دیوانین سون چاپی تورکجه منظوم و فارسجا منثور ترجمه‌سی ایله بیزه عائددیر.[5]

1-2. مطلع الاعتقاد فی معرفة المبدأ و المعاد

بو اثر، کلام علمینده‎دیر. اثر دؤرد رکن‎دن عبارتدیر:

علم و معرفتین ماهیتی، الله تانیما و علمین بؤلوملری و علمه یئیه‎لنمه‎گین یوللاری (5 باب).

عالمین باشلانغیجی، فلک‌لر، معدنلر، بیتگیلر، حیوانلار، انسان و انسانین ماهیتی و اجنّه‎نین وارلیغی (5 باب).

واجب الوجودون ذاتی، صفاتی، افعالی و خیر و شر بحثلری (7 باب).

آللاهین پیغمبرلری، بو پیغمبرلرین صفتلری، اسلام پیغمبری‎نین باشقا پیغمبرلره گؤره اوستونلوگو، صراط و قیامت و ولایت بحثلری.

فضولی بو اثرین دؤردونجو بابینا، کلام علمینده بیرینجی کره ساییلاراق ولایت بحثینی وارد ائدیر و «مهدی منتظَر» ـدن بحث آچیر. اونون زمانینا قده‎ر یازیلان کلامی بحثلرده، هر کتاب نبوت بحثینده سونا چاتاردی. او ایسه، دؤردونجو رُکنون بئشینجی بابیندا امامت مسأله‎سینی طرح ائدیب، دئییر:

«... سنت اهلی، امامتی اجماع ایله اثبات ائدیر و امام حاققیندا نصّ اولمادیغینی سؤیله‎ییرلر. و لاکن معتزله، امامتی «اصول دین»دن حساب ائدیرلر. امام، معصومدور، نصّ ایله پیغمبر طرفیندن تعیین اولونور. زیدیلر، حضرت علی‎دن سونرا محمد بن حنیفه‎نی، اوندان سونرا ایسه هاشم‎بن محمدی امام بیلیرلر.»

فضولی دئییر کی امامیّه‎نین اعتقادینجا، خلیفه پیغمبردن سونرا بلافاصله، علی‎دیر.

سونرا اسماعیلیه‎دن سؤز ائدیر کی امام جعفر صادق (ع) دن سونرا، اسماعیلی امام تانیییرلار. بحثین سونوندا اثنی عشریه اماملارینی حضرت علی (ع) دن امام زمان ـا (عج) دک ساییر.

«مطلع الاعتقاد فی معرفة المبدأ و المعاد» کتابی‎نین مقدمه‎سینده، حکیم فضولی، علم و بیلیگین اوچ یول ایله الده ائتمه‌گین اؤنه سورور. بو اوچ یول بئله‎دیر:

1. عقلیه یولو. معین متکلم‎لر و فلسفه‎چیلر یولو. بونلار، عقل، منطق و حکمت یولیله حقیقته چاتارلار و آللاهی تانیماغا چالیشارلار.

2. نقلیه یولو. یعنی شریعتچی‎لر یولو. بونلار ایسه دینی و مذهبی اصللری نقل و تفسیر ائدرلر. قرآن علملری، تفسیر، حدیث و فقه کیمی علملر یولیله حقیقته ال تاپارلار.

3. کشفیه یولو. یعنی صوفیلر یولو کی ریاضت، کشف و شهود و عشق ایله واصل اولارلار.

بو اوچ یولو ایضاح ائتدیکدن سونرا انسانین حقیقته چاتماق اوچون اؤیرنمگی لازم اولان علملری ساییر.

همین اثری، بو سطرلری یازان فارسجایا چئویرمیش و نشر ائتمیشدیر.[6]

2. فارسجا اثرلر

فضولی فارس (=عجم) دیلینی، معاشقه دیلی حساب ائدیر و بو دیلده 7 اثر یادگار قویموشدور.

2-1. دیوان فارسی

فضولی فارسجا دیوانینی، تخلّص بحثینده گؤستردیگیمیز کیمی، عربجه و تورکجه دیوانلاریندان سونرا و «دلپذیر» بیر فارسین خواهشی ایله ترتیب ائتمیشدیر. دیوانا 3 تحمیدیه، 1 نعت، 46 قصیده، 410 غزل، 1 ترکیب بند، 2 مسمط، 46 قطعه و 106 رباعی سالمیشدیر. اونون فارسجا دیوانی فارس ادبیاتی تاریخینده ان گوجلو و سئچگین مجموعه‎لردن بیری ساییلیر و گؤستره‎جه‎گیمیز کیمی، فارسجا شعر تاریخینده «وقوع» مکتبی‎نین ذیروه‎سی و «هندی» آدلانان شعر شیوه‎سی‎نین مقدمه‎سی کیمی دگرلندیریلمه‎لیدیر و فارس شعر تاریخی جریانینی آلت - اوست ائتمیشدیر.

فارسجا دیوان بئله باشلاییر:

السّلام ای ساکن محنت سرای کربلا!

السّلام ای مستمند و مبتلای کربلا!

السّلام ای هر بلای کربلا را کرده صبر!

السّلام ای مبتلای هر بلای کربلا!

السّلام ای بر تو خار کربلا تیغ جفا!

السّلام ای کشته‎ی تیغ جفای کربلا!

السّلام ای متصل با آب چشم و آه دل!

السّلام ای خسته‎ی آب و هوای کربلا!

السّلام ای غنچه‎ی نشکفته‎ی گلزار غم،

مانده از غم تنگدل در تنگنای کربلا!

... سرو را با یاد لب‌های به خون آلوده ات،

خوردن خون است کارم چون گیای کربلا.

... روزگاری شد که مأوای فضولی کربلاست،

نیست او را میل مأوایی ورای کربلا.

 

بوتون فارسجا یازیلان دیوانلار و منظوم اثرلرده، آز- چوخ قافیه عیبلری، لفظ و معنادا یئترسیزلیکلر، اؤلچولرده و بحرلرده نقصلر گؤزه ده‌گیر. فردوسی‌نین شاهنامه‌سینده آلتی میندن چوخ ضعیف و قافیه عئیبی اولان بیت ساییلمیشدیر. عطار، سنایی، مولوی، سعدی، خواجو، حافظ و باشقا شاعرلرین دیوانلاریندا آز- چوخ معیوب بیتلره راست گلمک اولار.

فضولی‌نین فارسجا دیوانی ایسه یگانه دیواندیر کی اوندا فنی و تکنیکی عیبلره هئچ راست گلمک اولمور. من، اونون فارسجا دیوانینی نشره حاضیرلارکن، بو مسأله‌یه چوخ دقت ایله یاناشدیم. دیوانین اؤن سؤزونده‌ده اعتراف ائتدیگیم کیمی، لفظده و معنادا نقصلی اولان هئچ بیر بیت تاپا بیلمه‌دیم.[7] اونون حاققیندا علمی بیر مونوگرافیا نشر ائدن، ایرانلی بیر تدقیقاتچی دئییر:

«فضولی در اجتناب از عیوب قافیه دقت داشته است، هیچ مورد خطای فاحش قافیه و خلط انواع یاء با یكدیگر در قصائدش دیده نمی‌شود. در حالی كه حتی در دیوان‌[های] شعرای بزرگی چون خاقانی، این اصل گاه نادیده گرفته شده است . . . »[8]

 

 

فضولی‌نین فارسجا دیوانینی خانم حسیبه مازی اوغلو تصحیح و چاپ ائتدیرمیشدیر.[9] بو سطرلری یازان بیر داها بو دیوانی یئنی ائیشله‌میش و 1387 ـنجی ایلده تبریزده نشر ائتمیشدیر.[10]

2-2. هفت جام

«ساقی نامه» آدی ایله‎ده آدلانان بو اثر 327 بیتدن عبارتدیر. اثرده بیر اؤنلوک، 7 بؤلوم و بیر سونلوق واردیر. بؤلوملرین هر بیری «نشئه» آدلانیر. هر بیر نشئه‎ده بیر موسیقی آلتی ایله عرفانی مباحثه‎لر گئدیر. بیرینجی نشئه‎ده «نی» دیله گلیر و دانیشیر، ایکینجی نشئه‎ده دف، اوچونجو نشئه‎ده چنگ، دؤردونجو نشئه‎ده عود، بئشینجی نشئه‎ده سه تار و یا طنبور، آلتینجی نشئه‎ده قانون و یئددینجی نشئه‎ده مطربین اؤزو شاعر ایله صحبت ائدیرلر.

«هفت جام» مثنوی‎سی متقارب بحرینده‎دیر. اثرده چوخلو موسیقی اصطلاحلاری و تصوّفه عائد مضمونلار واردیر. همین اثر شاعرین موسیقی فنّینده تبحر حاصل ائتدیگینی ثبوتا یئتیریر.

ایراندا بو اثرین نام متنی‎نی بیر دفعه «متون ادبی هنر»[11] و بیر کره‎ده «آشنایی با رسالات موسیقی»[12] کتابینا سالمیشام.

2-3. سفرنامه‌ی روح

بو مثنوی «حسن و عشق» و «صحت و مرض»[13] آدی ایله‎ده آدلانمیشدیر. اثر، فضولی‎نین طبّی، فلسفی و روح‎شناسلیق بیلگیلرینی احتوا ائدیر.

خلاصه‎سی بودور که روح باشقا بیر عالمده دوغور و بدن آدلی بیر عالمه گیرنده، دؤرد اکیز قارداش تاپیر که آدلاری قان، صفرا، بلغم و سئودا دیر. او، بورادا مزاج آدلی بیر قیز ایله ائولنیر و صحت اسملی بیر اوغلو اولور. روح اؤز آروادی و اوغلو ایله بدن اؤلکه‎سینده سفره چیخیر. اؤنجه دِماغ آدلی بیر قلعه‎یه یئتیشیر.

دماغدا مختلف محلّه‎لر واردیر:

سامعه، باصره، شامّه، ذائقه، حس مشترک، خیال، وهم، حافظه. سونرا بو قطعه‎دن کؤنول شهرینه گئدیر. بو شهرین اُمید، خوف، محبت، عداوت، فرح و غم  آدلی ساکنلری ایله دانیشیر. او بو شهری بگنیر و اورادا یئرلشیر.

دؤرد اکیز قارداش بو شهره قوناق گلیرلر او بو قوناقلاری عزیزله‎ییر. و لاکین بو دؤرد قارداش غرورا قاپیلیر و بیری - بیرلریله ساواشماغا باشلاییرلار. روح اونلاری باریشدیریر. و باشقا طرفدن عداوت اؤز قبیله‎لری کین و حسد، خوف ایسه اؤز قوشونو حیرت، دهشت، اضطراب ایله و غم ده اؤز هاوادارلاری محنت، حرمان، و حسرت ایله صحتی اوغورلاماغا چالیشیرلار و قلعه‎یه هجوم ائدیرلر.

قلعه‎دن فرح اؤز دوستو حُسن‎دن، محبت ایسه عشق دن و اومید ایسه عقل‎دن یاردیم ایسته‎ییرلر. حسن و عشق یاردیما گلیر ولاکن عقل اؤز لشکری ایله دشمنه باسغین وئریر. خوف و غم ـی اسیر آلیر.

بو آرادا عداوت قاچیر و مرضی کؤمگه چاغیریر. مرض سئودانی یاردیما چاغیریر و بدن مُلکو پوزولور. بو آرادا روح عقلین کؤمگی ایله، پرهیز الیله سئودانی داغیدیر و قان، بلغم و صفرانی ضررسیز حالا گتیریر. بئله‌لیکله روح و بدن مُلکو راحت اولور.

ماجرانین سونوندا فرح، کؤنول قلعه‎سینه حسنی گتیریر و حُسن ایسه اؤزو ایله شیوه، ناز، عشوه، کرشمه و غمزه‎نی گتیریر و باشقا ماجرالار باشلاییر.

بو اثرین آلتی الیازماسینی قارشیلاشدیریب، علمی- تنقیدی متن حاضرلایاراق، تهراندا نشر ائتمیشیک.[14]

2-4. انیس القلب

بو اثر 134 بیتلیک مطنطن بیر قصیده‎دیر. قصیده بئله باشلاییر:

دلم درجی ا‎ست اسرار سخن دُرهای غلطانش،

فضای علم دریا، فیض حق باران نیسانش.

 

اثرده سؤزون فضیلتی، علم و عرفانین لزومو، ریا اهلی‎نین تنقیدی، شاهلارا و حاکملره یاخینلاشمانین تهلکه‎سی و فقرین اوستون اولدوغوندان بحث گئدیر. قصیده‎نین سونوندا فضولی اؤزونو، دؤردونجو بنّا و دؤردونجو ستون قویان آدلاندیریر.

اصلینده فضولی بو قصیده‎نی خاقانی‎نین بحرالابرار قصیده‎سینه جواب اولاراق یازمیشدیر.

خاقانی‎نین قصیده‎سی بئله‎باشلاییر:

دل من پیر تعلیم است و من طفل زباندانش،

دم تسلیم سر عشر و سر زانو دبستانش.

 

خاقانینین بو قصیده‎سینه فضولی‎دن قاباق، امیر خسرو دهلوی و جامی‎ده جواب یازمیشلار. امیر خسرو اؤز جوابیه‎سینه مرآت الصّفا آدی وئرمیش و اونو بئله باشلامیشدیر:

دلم طفل است و پیر عشق استاد زباندانش،

سواد الوجه سَبقْ و مسکنت گنج دبستانش.

 

و عبدالرحمن جامی ایسه جلاء الروح آدی وئرمیش و بئله باشلامیشدیر:

معلم کیست عشق و کنج خاموشی دبستانش،

سبق نادانی و دانا دلم طفل سبق خوانش.

 

بئله‌لیکله فضولی اؤزونو دؤردونجو ستونی قویوب ائوی تکمیل ائدن معمار آدلاندیریر و دئییر:

نه من تنها شدم بانی این خانه کز اوّل بود،

اساس از کاملان هند و شروان و خراسانش.

سه رکن از خانه بود از خسرو و خاقانی و جامی،

من از بغداد کردم سعی در تکمیل ارکانش.

ز هر علمی دلم را بهره ده یارب چو می‎دانی،

دل من پیر تعلیم است و من طفل سبق خوانش.

 

بو قصیده‌نی، ایلک دفعه جعفر ارقیلینج 1944 م. ایلینده تورکجه ترجمه‌سی ایله استانبولدا و سونرا خانم حسیبه مازی اوغلو ترتیب ائتدیگی «دیوان فارسی فضولی»نین ایچینده نشر ائتمیشلر. بیر داها بیز بونو یئنی‌دن ایشله‌ییب تبریزده چاپ ائتدیردیک.[15]

2-5. رند و زاهد

بو اثر مسجع نثر و نظم پارچالاری ایله یازیلان درین عرفانی مضمونلو بیر مجموعه‎دیر. اثر، بیر زاهدین اوغلو رند ایله دانیشیغی‎نی احتوا ائدیر. ماجرالار نثر ایله و استنتاجلار نظم ایله بیان اولونور. اثرده الاهی عشق و طلب طریقی توصیف اولونور و تنبللیک و ریا تنقید آتشینه توتولور. فضولی ریانی فساد ماده‎سی ساییر و عشقی‎ده صفاتدان مستغنی بیلیر. اثر بئله باشلاییر:

ای بر تو سجود زاهدان وقت نماز،

وی رغبت رندان به تو هنگام نیاز.

گر اهل حقیقت است و گر اهل مجاز،

هر کس به زبانی به تو می‎گوید راز.

 

خلاصه‎سی بودور که: زاهد اؤز اوغلو رندی نصیحت ائدیر که شعردن و دربدرلیکدن ال چکسین ولاکن رند آتاسیندان اجازه ایسته‎ییر اوندان آیریلسین. زاهد اوغلونو اؤتورمور و اونونلا بیرلیکده یولا چیخیر. اوّل بیر مسجده یئتیشیرلر. بورادا ظاهر و باطندن سؤز آچیرلار، سونرا بیر میخانه‎یه چاتیرلار. رند میخانه‎نی تعریفله‎ییر و زاهد پیسله‎ییر. رند آتاسیندان اذن آلیب میخانه‌یه گیریر. زاهد قاپیدا دوروب اوغلونو گؤزله‎ییر. رند میخانه‎ده بیر پیر روشن ضمیر ایله تانیش اولور. رند بورادا پیر ایله مناظره ائدیر. زاهد بیر مدت گؤزله‎دیکدن سونرا میخانه‎یه گیریر، اوغلونو گؤرور. او پیر ایله بحثه باشلاییر. اراده و قدر، رحمان و شیطان، ثواب و گناه، باره‎سینده بحثه گیریرلر. و رند بو نتیجه‌یه یئتیشیرلر:

«عاقبة الامر، زاهد به تنبیه رند عارف، آیینه‌ی افعال از کدورت ریا مجلّی گردانید؛ و رند از موعظه‌ی زاهد واقف، صورت احوال را از حللِ توبه به زینت رسانید. هر دو از مخالفت، گذشته؛ و از ضدّیت، مبرّا گشته؛ به مرتبه‌ی وحدت رسیدند؛ و طریق مقبوله‌ی الفت و سبیل هدایت، دلیل محبت گزیدند:

در کوی فنا عاقل و دیوانه یکی است،

در قعر محیط، سنگ و دردانه یکی است.

هرگاه که اعتبار نیکیّ و بدی،

خیزد ز میان، مسجد و میخانه یکی است.»

 

بورادا رند قلب و کؤنول و عشق سمبولو و زاهد ایسه، عقل و فکر تمثیلی دیر و فضولی بیر عارفانه نظر ایله عشقی عقلدن اوستون ساییر. نئجه‎كی تورکجه اثرلرینده‎ده عقلی «قیل و قال» حساب ائدیب بیر یئرده دئییر:

عشق ایمیش هر نه وار عالمده،

باشقا بیر قیل و قال ایمیش آنجاق.

 

بو اثرین تنقیدی متنینی کمال ادیب کورکچو اوغلو آنکارا الاهیات فاکولته‌سی الیله نشر ائتدیرمیشدی.[16] بیز بیر داها اثرین ایراندا اولان الیازمالارینی اونون حاضرلادیغی متن ایله قارشیلاشدیریب، علمی- تنقیدی متن حاضرلاییب تهراندا نشر ائتدیک.[17]

2-6. معمیّات

ایلک دفعه کاتب چلبی «کشف الظّنون» دا فضولی‎نین «رساله‎ی معما»سیندان آد آپاریبدیر.[18] همین رساله‎نی برتلس، آراسلی و سونرالار کمال ادیب کورکچو اوغلو[19]  چاپ ائتمیشلر.

فضولی‎نین رساله‎سینده 150 فارسجا معما واردیر. او، رساله‎نین باشلانغیجیندا معمانی تعریف ائدیر و معما قوشماق اصولونو شرح وئریر و دئییر کی معمادا اساس اولان دؤرد عنصر واردیر: تسهیل، تحصیل، تکمیل و تذییل. و دئییر کی سون مصراعدا دؤردونجو عنصر یعنی کشف ائدیله‎جک اسمین رمزی یئرلشمه‎لیدیر.

2-7. فرهنگ منظوم جغتایی

چاغاتایجا - فارسجا «نصاب» فورموندا یازیلان بو سؤزلوکدن بیر الیازما نسخه‎سینی 1956- نجی ایلده «فاخر ایز» گؤرموشدور. و همین ایل آنکارا دا «تورک تاریخ كنگره‎سی»ـنده علم عالمینه تانیتدیرمیشدیر ولاکن اثر ایندیه کیمی نشر اولمامیشدیر.



[1] دیوان فارسی، ص 75.

[2] حاضیرکی کتاب، (1-9).

[3] آراسلی، حمید. فضولی اثرلری، ج 4، ص 324-285.

[4] فضولی، محمد. مطلع الاعتقاد العربیه. دراسه و مراجعه عبداللطیف بندر اوغلو، بغداد، دارالشئون الثقافته العامة، 1993.

[5] ملامحمد فضولی، دیوان الاشعار العربیه، با برگردان فارسی و ترکی از: دکتر ح. م. صدیق، تهران، تکدرخت، 1390.

[6] فضولی، محمد. مطلع الاعتقاد فی معرفة المبدأ و المعاد، ترجمه‌ی دکتر حسین محمدزاده صدیق، انتشارات راه کمال، تهران، 1386. / فضولی، محمد. پگاه باور، ترجمه دکتر ح. م. صدیق، قم، انتشارات دانشگاه ادیان، 1390.

[7] باخ. دیوان اشعار فارسی، قاباقکی، مقدمه.

[8] دكتر مریم مشرف. زندگی و شعر محمد فضولی، انتشارات روزنه، تهران، 1380، ص 142.

[9] مازی اوغلو، حسیبه. دیوان فضولی، آنکارا، دانشگاه آنکارا، 1962.

[10] فضولی بیاتلی، ملامحمد. دیوان اشعار فارسی، مقدمه، تصحیح و تحشیه: دکتر ح. م. صدیق، تبریز، یاران، 1387.

[11] محمدزاده صدیق، حسین. متون ادبی هنر (برای تدریس در دانشگاه‎های هنر)، نشر تازه‎ها، تهران، 1378.

[12] محمدزاده صدیق، حسین. آشنایی با رسالات موسیقی (برای تدریس در دانشگاه‎های هنر)، انتشارات فاخر، تهران، 1378./ محمدزاده صدیق، حسین. سیری در رساله‌های موسیقایی، تهران، سوره مهر، 1388.

[13] فضولی، محمد. سفرنامه روح، تصحيح دكتر ح. م. صديق، تهران، تكدرخت، 1389.

[14] فضولی، محمد. سفرنامه‌ی روح، مقدمه و تصحیح: دکتر ح. م. صدیق، تهران، تکدرخت، 1389.

[15] دیوان فارسی، ص 141- 145.

[16] فضولی، محمد سلیمان اوغلو. رند و زاهد، تصحیح محمد ادیب کورکچو، با مقدمه و توضیحات حسین محمدزاده صدیق، تهران، دنیای کتاب، 1354.

[17] فضولی، محمد. رند و زاهد، مقدمه و تصحیح دکتر ح. م. صدیق، تهران، تکدرخت، 1389.

[18] چلبی، کاتب. کشف الطّنون، استانبول 1943، ج 2، ص 1742.

[19] K. Edip Kürkçüoğlu. Fuzulının Mu’amma Risalesi, DTC Fak. Dergisi, C.VIII, S. 61-109.

صفحه قبل صفحه بعد
نظر شما
نام : *
پست الکترونیک :
وب سایت/بلاگ :
*
:) :( ;) :D
;)) :X :? :P
:* =(( :O @};-
:B /:) =D> :S
کد امنیتی : *

برچسب ها : شناختنامه ملا محمد فضولی بر اساس تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق,پژوهشهای دکتر صدیق درباره ملا محمد فضولی,تحقیقات حسین محمدزاده صدیق پیرامون ملا محمد فضولی,شناختنامه ملا محمد فضولی بر اساس تحقیقات حسین محمدزاده صدیق,ملا محمد فضولی در تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق,دکتر حسین محمدزاده صدیق مصحح آثار ملا محمد فضولی, دیوان اشعار ترکی ملا محمد فضولی به تصحیح دکتر حسین محمدزاده صدیق,
ارسال در تاريخ جمعه 7 مهر 1391 توسط دکترصدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی